kennisbank
Sekse in wetenschappelijk onderzoek
Lang werd vooral op mannen onderzocht en het resultaat op iedereen toegepast. Hoe dat is rechtgezet, en wat er nu misgaat als de variabele wegvalt.
Tot ver in de twintigste eeuw werd medisch onderzoek overwegend op mannen gedaan. Vrouwen werden geweerd uit angst voor zwangerschap en vanwege hormonale schommelingen die de metingen zouden vertroebelen. De uitkomsten werden vervolgens op iedereen toegepast.
De correctie
Sinds de jaren negentig geldt bij subsidieverstrekkers en tijdschriften steeds vaker de eis om sekse als variabele mee te nemen en resultaten apart te rapporteren. Dat leverde concrete winst op: bijwerkingen die alleen bij vrouwen optraden werden zichtbaar, en doseeradviezen werden aangepast.
Wat er nu misgaat
In een deel van de recente dataverzameling wordt sekse vervangen door een gecombineerd veld voor sekse en genderidentiteit, of alleen nog geregistreerd zoals iemand zich identificeert. Voor onderzoek naar identiteit is dat zinvol. Voor onderzoek naar hormonen, botdichtheid, medicijnspiegels of sportprestaties is het een verlies: de variabele die je wilde meten, zit niet meer in de data.
De oplossing is niet ingewikkeld
Twee velden in plaats van één. Registreer sekse en registreer genderidentiteit apart. Dan kan elk onderzoek de variabele gebruiken die het nodig heeft, zonder dat iemand zich miskend hoeft te voelen.
Waarom kleine aantallen het probleem vergroten
Bij een kleine groep valt een vermenging van categorieën niet op in de gemiddelden, maar zij kan de conclusie wel omdraaien. Juist bij zeldzame uitkomsten — bijwerkingen, complicaties — telt elke verkeerd ingedeelde deelnemer zwaar.
Over de auteur
Marieke den Ouden schrijft op deze site over de rol van sekse in zorg, onderzoek en beleid. De teksten geven algemene voorlichting en vervangen geen medisch advies.